Różnice osobowości w związku cz.1

Wydaje ci się czasem, że żyjesz z „kosmitą”? Twój życiowy partner jest tak odmienny, że nie potrafisz zrozumieć jego zachowań? To, co cię wcześniej fascynowało, obecnie doprowadza cię do szału? Witaj w świecie różnic osobowości.

W jaki sposób zrozumieć, co powoduje tak odmienne od twoich zachowania współmałżonka? Pomoże nam teoria czterech typów temperamentu, którą stworzył Hipokrates, już 400 lat p.n.e. Na początek jednak przybliżę definicje pojęć, które w języku polskim są często używane zamiennie, ale psychologia odróżnia je od siebie.

Osobowość kontra temperament

Temperament to najbardziej biologiczna część osobowości (powiązana z naszym układem nerwowym), wrodzona, dziedziczna. Temperament praktycznie nie ulega modyfikacjom w trakcie naszego życia. Wyznacza główną tendencję w naszym działaniu/zachowaniu i odpowiada m.in. za reakcje emocjonalne, poziom wrażliwości, wytrzymałość na bodźce, szybkość działania, impulsywność.

Osobowość to częściowo wrodzona, a częściowo nabyta struktura psychiki, bazująca na podstawie temperamentu. Można ja opisywać na wielu wymiarach, np. introwersja/ekstrawersja, sumienność, ugodowość, otwartość na doświadczenia. Te wymiary mają częściowo źródło w temperamencie, a częściowo w środowisku. Jest bardziej podatna na zmiany niż temperament.

W jaki sposób to pomoże nam w zrozumieniu różnic międzyludzkich, których skutki odczuwamy w naszych małżeństwach? Na początek najłatwiej zająć się zrozumieniem różnic w temperamentach. Teorie osobowości także istnieją, ale są bardziej złożone.

Według teorii Hipokratesa (starożytnego lekarza), za różnice w naszym zachowaniu miały odpowiadać 4 różne humory, czyli dominujące w organizmie płyny ustrojowe. Od ich greckich nazw wzięły się nazwy 4 typów temperamentu, używane po dziś dzień: sangwinik, choleryk, melancholik i flegmatyk. Każdy z nas należy do któregoś z tych typów, lub wykazuje cechy dwóch typów w podobnym stopniu.

Jak rozpoznać sangwinika?

Sangwinik ma najbardziej zmienne emocje ze wszystkich typów. Bardzo zależą one od tego, co aktualnie dzieje się w otoczeniu. Jest najbardziej radosnym i entuzjastycznym typem osobowości, jeśli jednak stanie się coś, co go zasmuci, niemal natychmiast ociera się o „stan depresyjny” (oczywiście trochę koloryzuję). Jego emocje to wielka sinusoida: doświadcza największej euforii, ale i zalicza najgłębsze „doły”. Sangwinik uwielbia zabawę, ludzi, wyzwania, wrażenia i przyjemność. Unika natomiast spraw nieprzyjemnych, nudnych zadań, źle znosi dłuższy brak ludzi w swoim otoczeniu. Działa szybko, pod wpływem impulsu.

Sangwinik potrzebuje uwagi, pochwał, komplementów, docenienia.

Największe potencjalne zalety:

  • radosny, optymista
  • towarzyski (często dusza towarzystwa)
  • rozmowny, lubi żartować
  • entuzjastyczny, szybko zapala się do nowych pomysłów
  • spontaniczny, szybki w działaniu
  • szczery, prostoduszny
  • ciekawy świata i ludzi
  • pomysłowy w rozwiązywaniu problemów, sprytny
  • uwielbia się bawić, wnosi dobrą atmosferę

Największe potencjalne wady:

  • zapominalski, chaotyczny
  • bałaganiarz, niezorganizowany
  • głośny, krzykliwy
  • czasem zbyt gadatliwy, dominuje rozmowy
  • wymaga ciągłej uwagi, potrzebuje towarzystwa lub „publiczności”
  • zbyt emocjonalny
  • szybko się zniechęca, nie kończy tego, co zaczął
  • unika tego, co nieprzyjemne, przeprasza dla „świętego spokoju”

Jak rozpoznać melancholika?

Kolejny typ – melancholik – ma tendencję do głębokich, silnych emocji. Ze wszystkich typów jest najbardziej podatny na stres. Ogromna wrażliwość jest zarówno jego zaletą, jak i wadą. Ponieważ jest tak wrażliwy, łatwo sprawić mu przykrość. Nie zawsze to widać, bo emocje skrywa w sobie. Ma tendencje do melancholii, częściej niż inni może doświadczać stanów depresyjnych lub obniżonego nastroju. Potrafi wpędzić się w kiepski nastrój swoimi myślami, bo analizuje każdą trudną sytuację i często interpretuje ją na swoją niekorzyść.

Melancholik, aby czuć się bezpiecznie, potrzebuje planu. Jego otoczenie jest dzięki temu poukładane i zorganizowane, a ważne sprawy przemyślane w szczegółach. Potencjalne problemy są przewidywane i zabezpieczone naprzód. Nagłe zmiany planów i sytuacji mogą być dla niego stresujące. Melancholik nie działa pod wpływem impulsu. To, co mówi i decyzje, jakie podejmuje, zwykle są bardzo dobrze przemyślane.

Melancholik potrzebuje wrażliwego traktowania, szczerych pochwał, stabilności i planu.

Największe potencjalne zalety:

  • wrażliwy, delikatny
  • lojalny, taktowny, powściągliwy
  • zamyślony, dobrze analizuje fakty i szczegóły
  • uporządkowany, dba o detale
  • zorganizowany, zawsze przygotowany
  • utalentowany, wyjątkowo twórczy, ma poczucie estetyki i wrażliwość na piękno
  • sumienny, perfekcjonista, dba o jakość
  • posłuszny, stosuje się do norm i zasad
  • odpowiedzialny, podejmuje przemyślane decyzje

Największe potencjalne wady:

  • nieśmiały, zamknięty w sobie
  • nadwrażliwy, głęboko chowa urazy
  • skłonny do smutku, nastawiony pesymistycznie
  • gdy sytuacja jest niejednoznaczna, często interpretuje ją na swoją niekorzyść
  • nadmiernie analizuje, zamiast działać
  • zbyt zachowawczy, boi się wyzwań
  • mało spontaniczny, nie lubi nagłych zmian
  • hipochondryczny, reaguje przewrażliwieniem na każdy sygnał z ciała
  • źle znosi hałas, tłumy i stresujące sytuacje

W kolejnej części artykułu opiszę dwa pozostałe typu: flegmatyka i choleryka. Podpowiem też, w jaki sposób korzystać z wiedzy, którą daje nam teoria temperamentów.

 

autor: Sylwia Hofman-Bałdyga
blog: www.uratujswojzwiazek.pl

zdjęcie: Corinne Kutz www.unsplash.com